Dragend fietsen – mag het nou wel of niet?

Fietsen met je kind in de draagdoek. Een veelbesproken onderwerp in de draagwereld. Je ziet het ook steeds vaker. Maar mag het nu eigenlijk wel of niet? Dit vraagstuk blijkt ingewikkeld te beantwoorden. In deze blog ga ik enkel in op de juridische kant. De fysieke belasting voor je kindje en de veiligheid is een ander onderwerp binnen dit thema. Daar zal ik een aparte blog aan wijden.

Mag het nou wel of niet?

In Nederland is veel geregeld in de wet. Sommige begrippen in de wet zijn erg vaag. Deze begrippen kunnen uitgelegd worden door de rechter, door middel van rechtspraak (jurisprudentie). De rechter legt de wet dan uit en geeft soms nieuwe betekenissen aan de wet of houdt oude betekenissen in stand. Gelukkig maar, want de wet kan nooit alles regelen. Er zijn altijd uitzonderingen en twijfelgevallen. Het is dan prettig dat de rechter de wet kan uitleggen in dat bijzondere geval of twijfelgeval.

De wetgever heeft iets geregeld over het vervoeren van kinderen op de fiets. In artikel 58a lid 3 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV) staat dat passagiers jonger dan 8 jaar alleen vervoerd mogen worden op de fiets indien zij zijn gezeten op een doelmatige en veilige voorziening met voldoende steun voor rug, handen en voeten.

Met andere woorden, om te beantwoorden of de een draagdoek/draagzak voldoet aan de eisen in de wet, moeten de volgende twee vragen gesteld worden:

  • Is een draagdoek/draagzak een doelmatige en veilige voorziening voor op de fiets?
  • Geeft de draagdoek/draagzak voldoende steun voor rug, handen en voeten?

Wel geregeld in de wet?

Niet onbelangrijk is het woordje ‘gezeten’. Dit impliceert dat kinderen die vervoerd worden op de fiets (zelfstandig) kunnen zitten, hiertoe dus al fysiek in staat zijn. Kindjes die vervoerd worden in een draagdoek/draagzak zijn vaak te jong om te kunnen zitten. Enerzijds zou je daardoor kunnen stellen dat kindjes die nog niet kunnen zitten, niet vervoerd mogen worden op de fiets. Anderzijds zou je je kunnen afvragen of het überhaupt geregeld is in de wet om kinderen die nog niet zelfstandig tot zit kunnen komen, vervoerd mogen worden op de fiets. Ook hier zal de rechter het woordje ‘gezeten’ moeten inkleuren door uitleg. Wellicht dat de rechter beslist dat een kindje ook in een draagdoek/draagzak ‘zit’ en daarmee dit artikel van toepassing verklaart. Of juist beslist dat dit artikel inderdaad niet van toepassing is, dat baby’s vervoeren op de fiets überhaupt niet geregeld is in de wet.

Rechtspraak

De bovenstaande vragen zijn niet eenvoudig te beantwoorden. Want wat heeft de wetgever bedoeld met begrippen als ‘doelmatig’, veilig’ en ‘voldoende steun’? Deze begrippen vragen om nadere uitleg. Je raadt het al; de wetgever heeft ruimte gelaten voor de rechter om deze begrippen nader in te kleuren door middel van rechtspraak. Op zoek naar jurisprudentie, kom je er al gauw achter dat er nog geen rechtspraak is over het vervoeren van een kindje op de fiets in een draagdoek of draagzak. Concreet betekent dit dat er nog geen boetes uitgedeeld zijn die aangevochten zijn (waartegen bezwaar gemaakt is) en/of dat er nog geen geschillen zijn ontstaan bij ongelukken (gelukkig maar) waarbij de vraag is gerezen of een draagdoek/draagzak een veilige voorziening is. Met andere woorden; de uitleg van de begrippen ontbreekt.

Dus verboden?

Dan is er nog lid 4 van hetzelfde artikel. In dat lid staat letterlijk: het is bestuurders verboden passagiers te vervoeren op een andere wijze dan in dit artikel is voorgeschreven. Om te concluderen dat de draagdoek/draagzak ‘dus’ verboden is, is wat mij betreft een te snelle conclusie, omdat er dan voorbij wordt gegaan aan de vraagstukken die ik hierboven heb beschreven. Om aan lid 4 toe te komen, zullen dus eerst de begrippen uit lid 3 nader uitgelegd moeten worden.

Doelmatig voorziening

Dit stukje wettekst bevat twee begrippen die nader bekeken moeten worden: doelmatig en veilig. Is een draagdoek een doelmatige voorziening? Wat betekent ‘doelmatig’ eigenlijk? Doelmatig betekent ‘geschikt voor het doel’. Een (ergonomische) draagdoek/draagzak is bedoeld om je kindje dichtbij je te dragen, goed ondersteund en daarbij de natuurlijke houding van je (jonge) kindje te respecteren. In de praktijk blijkt dat een draagdoek/draagzak vaak wordt gebruikt bij het vervoeren van je kindje. Wandelend in het bos bijvoorbeeld of tijdens het boodschappen doen. Het vervangt dan de wandelwagen.

Veilige voorziening

Is de draagdoek een veilige voorziening? Mits een kindje goed in de draagdoek/draagzak zit, is een draagdoek/draagzak een veilig middel. Dit is echter gelijk ook een aandachtspunt. Bij onjuist gebruik kan een draagdoek of draagzak onveilig zijn. Als een kindje liggend wordt gedragen bijvoorbeeld (in plaats van rechtop). Of als de draagdoek te los geknoopt is. Of als de draagzak te groot is voor je kindje. Overigens geldt dit ook voor fietsstoeltjes en voor autostoeltjes: bij onjuist gebruik zijn ook die niet veilig.

Voldoende steun voor rug, handen en voeten

Een draagdoek/draagzak moet voldoende steun bieden aan de rug, handen en voeten. Over het algemeen biedt een draagdoek/draagzak geen steun aan voeten. Immers raden consulenten over het algemeen af om te dragen met de voetjes van je kindje in de draagdoek of draagzak. Toch zijn er ook draagzakken waarvan de handleiding aangeeft dat de voetjes in de draagzak kunnen. Er zijn ook draagzakken met verbreders voor oudere kindjes in de vorm van voetensteuntjes (Boba 4g Carrier bijvoorbeeld). Ook zijn er zat handleidingen van rekbare draagdoeken die aangeven dat de horizontale baan (de 3e laag) over de voetjes gedaan kan worden. Je kunt je daarom afvragen of het werkelijk zo is dat een draagdoek nooit ondersteuning biedt aan voeten of dit in ieder geval niet zou kunnen. Daarbij kun je je ook afvragen waarom de wetgever wil dat de voeten zijn ondersteund, welke gedachte zit hier achter? Als een kindje goed geknoopt in een draagdoek of draagzak zit in een ergonomische houding (dus de M-houding, waarbij de knietjes hoger zitten dan de billen met een lichtelijk bolle rug. Ook wel de natuurlijke houding van een jong kindje), kun je je afvragen of de noodzaak aanwezig is om de voeten te ondersteunen. Immers zit het hele lijfje goed ondersteund en bungelen de benen niet alle kanten op. Wellicht is de mogelijkheid tot voldoende steun voor rug, handen en voeten, voldoende. Als we gaan kijken naar de term voldoende steun aan handen, rijst er tevens een vraag rondom fietszitjes. Hoe bieden deze steun aan handen? Vaak door een apart stuurtje, waar kinderen zich aan vast kunnen houden. In een draagdoek/draagzak zijn de handjes in die zin ondersteund, doordat kindjes over het algemeen de handjes bij het gezicht hebben. Het kindje zit strak in de draagdoek/draagzak, waardoor de handjes vaak in die positie blijven. Dan hebben we nog ‘voldoende steun aan de rug’, die in mijn ogen het makkelijkste te beantwoorden is. Een draagdoek/draagzak ondersteunt de rug van je kindje. Een (ergonomische) draagdoek/draagzak respecteert de natuurlijke houding van het kindje.

Rijksoverheid

In een andere blog over dit onderwerp wordt verwezen naar drs. M.N.E.J.G. Philippens (Hoofd afdeling Verkeersveiligheid en Wegvervoer, namens de minister van Infrastructuur en Milieu). In die blog wordt er verwezen naar e-mail correspondentie, waarna de blogger opmerkt dat er geconcludeerd kan worden dat fietsen met je kindje in de draagdoek verboden is. Gezien mijn bovenstaande uiteenzetting, heb ik ook mailcontact gezocht met drs. Philippens.
Drs Philippens geeft als aanvulling aan dat het niet altijd mogelijk of zelfs wenselijk is om in de wet exacte grenzen aan te geven tussen wat wel of niet gewenst dan wel toegestaan is. Er wordt vanuit gegaan dat iemand zich redelijkerwijze als een verantwoord persoon gedraagt die alles doet wat nodig is om (voorzienbare) schade te voorkomen. De eerste vraag die een betrokken vader of moeder zich stelt zal niet zijn of het wel of niet mag, maar of het veilig is. Specifieke grenzen aangeven (zoals: draagdoek mag niet, rugzitje mag wel, etc.) worden daarom ook niet in de wet opgenomen. Met betrekking tot het op de fiets dragen van een kind in een draagdoek, rekent drs. Philippens in voorkomende gevallen op de de eigen verantwoordelijkheid en goede huisvaderschap van de ouder of verzorger. Lees de volledig e-mail van drs. Philippens hier.

De conclusie van Draagtips

De wet laat ruimte over voor interpretatie. Het is uiteindelijk aan de rechter om te oordelen of dragen met je kindje in de draagdoek onder artikel 58a lid 3 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV) valt en zo ja, of voldaan is aan de voorwaarden uit dat wetsartikel. Anders gezegd; de rechter zal moeten beslissen of met dragend fietsen voldaan is aan een doelmatige en veilige voorziening met voldoende steun voor rug, handen en voeten. Hij zal daarbij rekening houden met de eigen verantwoordelijkheid van de ouder of verzorger.
Kortom; gebruik je Gezond Boeren Verstand.